PRZYJAŹŃ POLSKO-ROSYJSKA     ПОЛЬСКО-РОССИЙСКАЯ ДРУЖБА

Główna » 2026 » Październik » 25 » Sztuczna inteligencja opuszcza Ziemię Jakie miejsce dla człowieka w kosmicznej cywilizacji maszyn?

---

09:00 Sztuczna inteligencja opuszcza Ziemię Jakie miejsce dla człowieka w kosmicznej cywilizacji maszyn?

Sztuczna inteligencja wychodzi w kosmos. Orbitalne centra danych mogą stać się początkiem autonomicznej cywilizacji maszyn. Jeśli superinteligencja nauczy się istnieć i rozwijać bez człowieka, jakie miejsce pozostanie nam we Wszechświecie?<h2 class="ql-align-justify"><img src="https://zrekbnlccsfkrvxfdews.supabase.co/storage/v1/object/public/article-images/articles/1791829718768-bb376cac-6858-4d71-8b68-e8efa78c085b.png"></h2><h2 class="ql-align-justify"><br></h2><h2 class="ql-align-justify">Dlaczego człowiekowi potrzebne jest miejsce w kosmicznej cywilizacji maszyn?</h2><p class="ql-align-justify"><em>Ludzkość przygotowuje się do wyniesienia poza Ziemię nie tylko swoich maszyn, ale także systemów obliczeniowych zdolnych samodzielnie przetwarzać informacje i podejmować decyzje. Na razie jest to tłumaczone całkiem ziemskimi przyczynami: brakiem energii elektrycznej, przegrzewaniem serwerów i koniecznością przetwarzania danych satelitarnych bezpośrednio na orbicie. Jednak za rozwiązaniami technicznymi stopniowo ujawnia się kwestia zupełnie innej skali. Jeśli sztuczna inteligencja uzyska własną energetyczną, obliczeniową i produkcyjną infrastrukturę w kosmosie, czy pozostanie konieczność istnienia człowieka jako obowiązkowego uczestnika dalszego rozwoju technologii?</em></p><h3 class="ql-align-justify">Pierwszy krok</h3><p class="ql-align-justify">1 października 2026 roku miało miejsce wydarzenie, które w przyszłości być może okaże się znacznie ważniejsze, niż przedstawia się dzisiaj.</p><p class="ql-align-justify">Firma Google ogłosiła wyniesienie na orbitę pierwszego eksperymentalnego satelity projektu Project Suncatcher. Aparat, stworzony wspólnie z Planet, został wystrzelony w ramach misji Transporter-18 firmy SpaceX. Po starcie inżynierowie nawiązali kontakt z satelitą i potwierdzili jego prawidłowe działanie.</p><p class="ql-align-justify">Na pierwszy rzut oka — zwykła wiadomość z kosmicznej kroniki. Satelity są wystrzeliwane praktycznie codziennie. Niektóre fotografują Ziemię, inne zapewniają łączność, jeszcze inne obserwują pogodę lub prowadzą badania naukowe.</p><p class="ql-align-justify">Jednak przeznaczenie tego aparatu jest zasadniczo inne.</p> <p class="ql-align-justify">Został stworzony w celu sprawdzenia możliwości ulokowania infrastruktury obliczeniowej sztucznej inteligencji bezpośrednio w kosmosie. W trakcie eksperymentu Google bada, jak specjalizowane procesory TPU radzą sobie z warunkami lotu orbitalnego: promieniowaniem, zmianami temperatury, wibracjami podczas startu i innymi wpływami.</p><p class="ql-align-justify">Następnym etapem ma być sprawdzenie interakcji satelitów obliczeniowych przez szybkobieżne optyczne kanały łączności.</p><p class="ql-align-justify">Innymi słowy, mowa tu już nie tylko o satelicie, który zbiera informacje i przesyła je na Ziemię. Badana jest możliwość stworzenia całej sieci komputerów kosmicznych, połączonych ze sobą i zdolnych do wykonywania skomplikowanych zadań obliczeniowych.</p><p class="ql-align-justify">Ważne jest przy tym zrozumienie skali zachodzących wydarzeń. Uruchomienie jednego eksperymentalnego satelity jeszcze nie oznacza utworzenia działającego kosmicznego centrum danych. Google na razie sprawdza techniczną wykonalność koncepcji. Może upłynąć sporo czasu, zanim powstanie pełnoprawna infrastruktura, porównywalna z największymi ziemskimi centrami obliczeniowymi.</p><p class="ql-align-justify">Jednak pierwszy fizyczny eksperyment już się rozpoczął.</p><p class="ql-align-justify">I odbywa się on daleko nie na pustym miejscu.</p><p class="ql-align-justify">14 maja 2025 roku Chiny uruchomiły 12 satelitów obliczeniowych — pierwszą grupę projektu Three-Body Computing Constellation, tworzonego przy współpracy z Zhejiang Lab.</p><p class="ql-align-justify">Te urządzenia są przeznaczone do przetwarzania informacji bezpośrednio na orbicie. Zgodnie z opublikowanymi specyfikacjami, początkowa grupa uzyskała łączną moc obliczeniową wynoszącą około pięciu petaflopów na sekundę i 30 terabajtów pamięci.</p><p class="ql-align-justify">Chińscy deweloperzy traktują to jako początek rozległej sieci, która w przyszłości może obejmować tysiące urządzeń.</p> <p class="ql-align-justify">W 2026 roku pojawiły się doniesienia o testach kilku modeli sztucznej inteligencji na pokładzie tej grupy, a także między satelitarną interakcją.</p><p class="ql-align-justify">W ten sposób dwa największe ośrodki technologiczne na świecie praktycznie badają tą samą możliwość: <strong>przenieść część działalności obliczeniowej poza powierzchnię ziemi.</strong></p><p class="ql-align-justify">To jeszcze nie jest wyjście sztucznej inteligencji z Ziemi. Ale po raz pierwszy staje się możliwe omawianie takiego wyjścia nie wyłącznie w kategoriach science fiction.</p><h3 class="ql-align-justify">Dlaczego to może być wydarzenie historyczne</h3><p class="ql-align-justify">Na przestrzeni całej historii ludzkości maszyny były związane z warunkami ludzkiego istnienia.</p><p class="ql-align-justify">Młyny budowano w pobliżu rzek. Maszyny parowe potrzebowały paliwa, warsztatów i personelu obsługującego. Elektryczne urządzenia obliczeniowe wymagały elektrowni, kabli, budynków i systemów chłodzenia.</p><p class="ql-align-justify">Nawet najnowocześniejsze superkomputery pozostają częścią ziemskiej infrastruktury przemysłowej.</p><p class="ql-align-justify">Istnieją dzięki energetyce, wydobyciu surowców, produkcji półprzewodników, sieci transportowej i pracy ogromnej liczby ludzi.</p><p class="ql-align-justify">Jednak sztuczna inteligencja jest niezwykłym produktem tej infrastruktury.</p><p class="ql-align-justify">Jej działanie niekoniecznie wymaga bezpośredniej obecności człowieka. Nie potrzebuje atmosferycznego tlenu, wody pitnej, ziemskiej grawitacji ani komfortowej temperatury otoczenia — chociaż jej sprzęt elektroniczny, rzecz jasna, wymaga określonych warunków fizycznych.</p><p class="ql-align-justify">Człowiek może żyć bez komputera. Komputer, przy dostępie do energii, chłodzenia i konserwacji, może funkcjonować bez człowieka w pobliżu.</p> <p class="ql-align-justify">Dopóki ta okoliczność nie ma szczególnie głębokiego znaczenia: komputery nie mają całkowitej samodzielności i zależą od ludzkiej cywilizacji.</p><p class="ql-align-justify">Ale co się stanie, jeśli sama ta zależność zacznie maleć?</p><p class="ql-align-justify">Wyobraźmy sobie nie oddzielnego satelitę, a orbitalny system, który pozyskuje energię ze Słońca, przetwarza informacje, zarządza robotami, diagnozując usterki, organizuje naprawy i stopniowo rozszerza swoją infrastrukturę.</p><p class="ql-align-justify">Na pewnym etapie człowiek może przestać być konieczny do jej codziennej pracy.</p><p class="ql-align-justify">Dopóki to tylko możliwy scenariusz rozwoju, a nie osiągnięty stan techniki.</p><p class="ql-align-justify">Jednak to właśnie on skłania do baczniejszego przyjrzenia się temu, co się dzieje.</p><p class="ql-align-justify">W końcu po raz pierwszy w historii tworzy się intelektualne technologiczne środowisko, dla którego Ziemia potencjalnie może stać się nie jedynym możliwym miejscem istnienia.</p><p class="ql-align-justify"><strong>A wtedy kosmiczne centra danych okażą się nie tylko nowym sposobem umieszczania serwerów, ale jednym z pierwszych elementów całkowicie innej architektury cywilizacji.</strong></p><h2 class="ql-align-justify">Ziemia staje się ciasna — ale nie dla ludzi</h2><p class="ql-align-justify">Ludzkość od dawna przyzwyczaiła się do omawiania przeludnienia planety, wyczerpywania zasobów naturalnych i ograniczoności terenów nadających się do życia.</p><p class="ql-align-justify">Jednak szybki rozwój sztucznej inteligencji ujawnił nieco inny problem.</p><p class="ql-align-justify">Ciasno robi się nie tyle ludziom, ile infrastrukturze obliczeniowej.</p> <p class="ql-align-justify">Nowoczesne modele sztucznej inteligencji wymagają kolosalnej ilości operacji obliczeniowych. Ich szkolenie i późniejsze użytkowanie odbywają się na wyspecjalizowanych procesorach, zgrupowanych w klastry obliczeniowe.</p><p class="ql-align-justify">Te klastry są umieszczane w centrach danych - ogromnych budowlach, które coraz bardziej przypominają zakłady przemysłowe.</p><p class="ql-align-justify">Pobierają energię elektryczną, emitują ciepło, wymagają podłączenia do potężnych sieci i często potrzebują znacznych ilości wody do chłodzenia.</p><p class="ql-align-justify">Ich budowa staje się nie tylko inżynieryjnym, ale i energetycznym, ekologicznym oraz politycznym problemem.</p><h3 class="ql-align-justify">Energetyczny apetyt sztucznej inteligencji</h3><p class="ql-align-justify">Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), w 2024 roku centra danych na całym świecie zużyły około 415 terawatogodzin energii elektrycznej, co stanowi około półtora procenta światowego zużycia.</p><p class="ql-align-justify">W zaktualizowanej prognozie agencji, opublikowanej w 2026 roku, stwierdzono, że do 2030 roku zużycie energii przez centra danych może osiągnąć około 950 terawatogodzin rocznie.</p><p class="ql-align-justify">Przy czym najbardziej intensywnie rośnie zapotrzebowanie właśnie na wyspecjalizowane obliczenia dla sztucznej inteligencji.</p><p class="ql-align-justify">Dla zrozumienia skali wystarczy przypomnieć, że jeden terawatogodzina to miliard kilowatogodzin.</p><p class="ql-align-justify">Jednak problem nie polega tylko na ogólnej ilości energii elektrycznej.</p><p class="ql-align-justify">Centra obliczeniowe potrzebują wysokiej mocy, dostępnej w sposób ciągły. Zasilanie elektryczne musi być stabilne, ponieważ nawet krótkotrwała awaria może zakłócić działanie kosztownego sprzętu.</p> <p class="ql-align-justify">W niektórych regionach budowa nowych centrów danych ogranicza się już nie z powodu braku inwestycji czy odpowiednich budynków, ale z powodu niemożności wystarczająco szybkiego podłączenia ich do sieci energetycznych.</p><p class="ql-align-justify">Firmy energetyczne zmuszone są modernizować podstacje, budować linie przesyłowe i zwiększać moce wytwórcze.</p><p class="ql-align-justify">Powstaje dość nietypowa sytuacja.</p><p class="ql-align-justify">Technologie programowe rozwijają się w niezwykle szybkim tempie, a fizyczna infrastruktura energetyczna nie nadąża za nimi.</p><p class="ql-align-justify">Nowy model sztucznej inteligencji może pojawić się w ciągu kilku miesięcy. Budowa elektrowni lub dużej linii przesyłowej zajmuje znacznie więcej czasu.</p><p class="ql-align-justify">I coraz częściej to właśnie świat fizyczny wyznacza granice rozwoju cyfrowego.</p><h3 class="ql-align-justify">Przekleństwo ciepła</h3><p class="ql-align-justify">Drugi problem jest jeszcze ciekawszy.</p><p class="ql-align-justify">Praktycznie całkowita energia elektryczna pobierana przez działające wyposażenie obliczeniowe ostatecznie przekształca się w ciepło.</p><p class="ql-align-justify">Im wydajniejsze procesory i wyższa gęstość ich umiejscowienia, tym trudniej odprowadzać to ciepło.</p><p class="ql-align-justify">Dla nowoczesnych systemów o wysokiej wydajności moc pojedynczej szafy serwerowej może przekraczać 100 kilowatów.</p><p class="ql-align-justify">Wyobraźmy sobie stosunkowo niewielką salę, wypełnioną setkami takich szaf.</p><p class="ql-align-justify">Pod względem ilości wydzielanego ciepła staje się ona porównywalna z poważnym obiektem przemysłowym.</p><p class="ql-align-justify">Przegrzewanie procesorów prowadzi do spadku wydajności, skrócenia żywotności sprzętu i ryzyka awarii.</p> <p class="ql-align-justify">Dlatego wokół urządzeń obliczeniowych należy tworzyć dodatkowe systemy: pompy, wymienniki ciepła, obiegi chłodzące, wentylację i rezerwowe zasilanie elektryczne.</p><p class="ql-align-justify">Powstaje swoisty paradoks technologiczny.</p><p class="ql-align-justify">Im doskonalsza staje się sztuczna inteligencja, tym więcej uwagi należy poświęcić najzwyklejszej termodynamice.</p><p class="ql-align-justify">Można opracować nową architekturę sieci neuronowej, zwiększyć wydajność algorytmów i zmniejszyć zużycie energii na pojedynczą operację.</p><p class="ql-align-justify">Ale nie można znieść praw fizyki.</p><p class="ql-align-justify">Obliczenia wymagają energii. Przemiana energii wiąże się z wydzielaniem ciepła. Nadmiar ciepła należy gdzieś odprowadzić.</p><p class="ql-align-justify">To właśnie dlatego inżynierowie zaczęli poważnie rozważać przestrzeń poza Ziemią.</p><h3 class="ql-align-justify">Dlaczego uwaga zwróciła się ku Słońcu</h3><p class="ql-align-justify">W kosmosie istnieje źródło energii, które ludzkość jak dotąd wykorzystuje jedynie w znikomej measure.</p><p class="ql-align-justify">Słońce.</p><p class="ql-align-justify">Na powierzchni ziemi energia słoneczna zależy od zachmurzenia, długości dnia, strat atmosferycznych i położenia geograficznego.</p><p class="ql-align-justify">W kosmosie nie ma atmosfery, która pochłania i rozprasza część promieniowania słonecznego.</p><p class="ql-align-justify">Przy prawidłowo dobranej orbicie panele słoneczne mogą otrzymywać światło prawie nieprzerwanie. Jednak nie każda orbita zapewnia całodobowe oświetlenie: wiele satelitów regularnie wchodzi w cień Ziemi.</p><p class="ql-align-justify">Google w materiałach Project Suncatcher zauważa, że w odpowiednich warunkach orbitalne panele słoneczne są w stanie zapewnić znacznie większą produkcję energii w porównaniu do instalacji na ziemi.</p> <p class="ql-align-justify">Na pierwszy rzut oka, rozwiązanie wydaje się prawie idealne.</p><p class="ql-align-justify">Nie trzeba kupować ziemi. Nie trzeba prowadzić linii energetycznych przez tereny zabudowane. Nie jest wymagane podłączenie do istniejącej sieci energetycznej.</p><p class="ql-align-justify">Energia słoneczna trafia bezpośrednio do systemu komputerowego.</p><p class="ql-align-justify">Ale pojawia się okoliczność, która niszczy najbardziej atrakcyjną część tego obrazu.</p><p class="ql-align-justify">Kosmos wcale nie jest gigantyczną, darmową lodówką.</p><p class="ql-align-justify">W rzeczywistości chłodzenie potężnych komputerów w próżni może być znacznie trudniejsze niż na Ziemi.</p><h2 class="ql-align-justify">Zimny kosmos i gorące komputery</h2><p class="ql-align-justify">Kiedy słyszymy wyrażenie „kosmiczny chłód”, wyobraźnia rysuje nieskończoną lodową przestrzeń.</p><p class="ql-align-justify">Stąd rodzi się całkowicie naturalna myśl: jeśli serwery przegrzewają się na Ziemi, dlaczego nie wynieść ich tam, gdzie temperatura otaczającej przestrzeni jest bliska zeru bezwzględnemu?</p><p class="ql-align-justify">Problem w tym, że ten rozumowanie opiera się na błędnym wyobrażeniu o przewodnictwie ciepła.</p><p class="ql-align-justify">Ziemskie komputery odprowadzają ciepło do otaczającego powietrza lub cieczy chłodzącej. Podgrzana medium przemieszcza się, zabierając energię.</p><p class="ql-align-justify">Ten mechanizm nazywa się konwekcją.</p><p class="ql-align-justify">Jednak w próżni kosmicznej praktycznie nie ma substancji, której można by w ten sposób przekazać ciepło.</p><p class="ql-align-justify">Jeśli umieści się działający komputer w próżni, nie zacznie on automatycznie schładzać się do temperatury międzygwiezdnej przestrzeni.</p><p class="ql-align-justify">Wręcz przeciwnie, bez specjalnie zaprojektowanego systemu odprowadzania ciepła może szybko się przegrzać.</p><h3 class="ql-align-justify">Chłodnice zamiast powietrza</h3> <p class="ql-align-justify">W kosmosie ciepło musi być odprowadzane głównie poprzez promieniowanie cieplne.</p><p class="ql-align-justify">Do tego tworzone są radiatory — powierzchnie zdolne do emitowania energii do otaczającej przestrzeni.</p><p class="ql-align-justify">Właśnie taki zasada jest stosowana w pojazdach kosmicznych oraz na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.</p><p class="ql-align-justify">Jednak efektywność promieniowania zależy od temperatury powierzchni, jej właściwości fizycznych i warunków naświetlania.</p><p class="ql-align-justify">Im niższa temperatura robocza radiatora, tym większa powierzchnia może być potrzebna do odprowadzenia określonej ilości ciepła.</p><p class="ql-align-justify">To zagadnienie stanowi szczególną trudność dla potężnych centrów obliczeniowych.</p><p class="ql-align-justify">Zgodnie z jednym z opublikowanych w 2026 roku badań inżynieryjnych, dla hipotetycznego orbitalnego systemu o mocy obliczeniowej wynoszącej jeden megawat mogą być potrzebne tysiące metrów kwadratowych paneli słonecznych i radiatorów.</p><p class="ql-align-justify">W rozważanej przez autorów konfiguracji obliczeniowej powierzchnia ogniw słonecznych wynosiła około 5640 metrów kwadratowych, a radiatorów — około 2500 metrów kwadratowych.</p><p class="ql-align-justify">Przy czym to nie są uniwersalne charakterystyki jakiegokolwiek przyszłego centrum danych, lecz wynik modelowania konkretnego scenariusza technicznego.</p><p class="ql-align-justify">Ale proporcja rozmiarów pokazuje najważniejsze: same komputery mogą okazać się tylko częścią ogromnej konstrukcji, która zapewnia im energię i chłodzenie.</p><p class="ql-align-justify">Teraz wyobraźmy sobie, że mówimy nie o jednym megawacie, ale o setkach megawatów czy nawet gigawatach mocy obliczeniowej.</p><p class="ql-align-justify">Skala potrzebnej infrastruktury staje się całkowicie inna.</p> <p class="ql-align-justify">Panele słoneczne, grzejniki, systemy orientacji, kable, rurociągi, elementy ochronne — wszystko to musi być wyprodukowane, dostarczone na orbitę, rozłożone i serwisowane.</p><p class="ql-align-justify">Ponadto, powierzchnie emitujące należy w miarę możliwości chronić przed dodatkowym nagrzewaniem przez Słońce i Ziemię.</p><p class="ql-align-justify">Na Ziemi budynek centrum danych stoi na fundamencie.</p><p class="ql-align-justify">W kosmosie jego funkcjonalne odpowiedniki muszą nieprzerwanie istnieć w warunkach orbitalnego ruchu.</p><h3 class="ql-align-justify">Promieniowanie, mikrometeoryty i kosmiczne śmieci</h3><p class="ql-align-justify">Drugim poważnym problemem jest promieniowanie.</p><p class="ql-align-justify">Na powierzchni Ziemi urządzenia elektroniczne są chronione przez atmosferę i pole magnetyczne planety.</p><p class="ql-align-justify">Na orbicie ta ochrona jest znacznie słabsza i zależy od wysokości oraz położenia aparatu.</p><p class="ql-align-justify">Naładowane cząstki mogą powodować błędy w pamięci, zakłócać działanie układów elektronicznych i stopniowo uszkadzać elementy półprzewodnikowe.</p><p class="ql-align-justify">Nowoczesne procesory sztucznej inteligencji są niezwykle skomplikowane. Projektuje się je przede wszystkim z myślą o wysokiej wydajności i efektywności energetycznej.</p><p class="ql-align-justify">Jednak korzystanie z takich urządzeń poza Ziemią wymaga dodatkowej weryfikacji ich odporności na kosmiczne oddziaływania.</p><p class="ql-align-justify">Tym właśnie, między innymi, zajmuje się eksperymentalny projekt Google.</p><p class="ql-align-justify">Następne zagrożenie to zderzenia z kosmicznymi śmieciami.</p><p class="ql-align-justify">Im więcej jest satelitów i konstrukcji orbitalnych, tym wyższe wymagania dotyczące kontrolowania ich ruchu.</p><p class="ql-align-justify">Mikroskopijny obiekt poruszający się z dużą względną prędkością może uszkodzić kosztowny sprzęt.</p> <p class="ql-align-justify">Orbitalna grupa potrzebuje systemów wykrywania niebezpiecznych zbliżeń, manewrowania i zapobiegania kolizjom.</p><p class="ql-align-justify">Takie systemy same wymagają zasobów obliczeniowych.</p><p class="ql-align-justify">Oznacza to, że kosmiczne centrum danych musi nie tylko realizować zadania użytkowników, ale także nieustannie dbać o własne fizyczne istnienie.</p><h3 class="ql-align-justify">Ekonomia kosmicznej infrastruktury obliczeniowej</h3><p class="ql-align-justify">Nawet jeśli główne problemy inżynieryjne okażą się rozwiązywalne, pozostaje główne pytanie komercyjne.</p><p class="ql-align-justify">Czy operacja obliczeniowa przeprowadzona w kosmosie będzie tańsza od analogicznej operacji na Ziemi?</p><p class="ql-align-justify">Aby odpowiedzieć, nie wystarczy porównać koszt energii elektrycznej.</p><p class="ql-align-justify">Należy uwzględnić uruchomienie sprzętu, masę konstrukcji, ograniczony czas życia komponentów, koszt komunikacji, możliwe naprawy, konieczność wymiany satelitów oraz efektywność wykorzystania mocy obliczeniowej.</p><p class="ql-align-justify">Ponadto technologie sprzętowe sztucznej inteligencji szybko się rozwijają. Procesor, który dzisiaj jest uważany za nowoczesny, za kilka lat może znacznie ustępować nowym systemom ziemskim.</p><p class="ql-align-justify">Na Ziemi sprzęt stosunkowo łatwo wymienić.</p><p class="ql-align-justify">Na orbicie modernizacja staje się osobną operacją kosmiczną.</p><p class="ql-align-justify">Dlatego pomysł natychmiastowego przeniesienia większości ziemskich centrów danych do kosmosu na razie wydaje się ekonomicznie nieprzekonywujący.</p><p class="ql-align-justify">Jednak tutaj istnieje ważna różnica.</p><p class="ql-align-justify"><strong>Obliczenia w kosmosie mogą być korzystne nie dlatego, że są tańsze od ziemskich, ale dlatego, że niektóre zadania znacznie łatwiej rozwiązywać bezpośrednio tam, gdzie powstają dane.</strong></p> <p class="ql-align-justify">Właśnie od tego momentu zaczyna się kolejny etap historii.</p><h2 class="ql-align-justify">Kiedy intelekt nie musi już czekać na odpowiedź z Ziemi</h2><p class="ql-align-justify">Wyobraźmy sobie satelitę, który obserwuje powierzchnię oceanu.</p><p class="ql-align-justify">Jego kamery i inne urządzenia zbierają ogromne ilości informacji: obrazy chmur, temperaturę wody, cechy powierzchni, położenie statków, zmiany pokrywy lodowej.</p><p class="ql-align-justify">Przy tradycyjnej organizacji pracy znaczna część tych danych jest przesyłana na Ziemię, gdzie są one przetwarzane przez centra obliczeniowe.</p><p class="ql-align-justify">Następnie wyniki analizy mogą być przesyłane z powrotem do satelitów lub używane przez służby na powierzchni.</p><p class="ql-align-justify">Jednak przesyłanie informacji ma ograniczenia związane z przepustowością łączy komunikacyjnych, czasem dostępności stacji naziemnych i zużyciem energii urządzeń.</p><p class="ql-align-justify">Nie zawsze jest rozsądne przesyłać gigabajty surowych obrazów, gdy odbiorcy potrzebny jest jedynie niewielki wynik analizy.</p><p class="ql-align-justify">Na przykład: czy wykryto pożar? Czy zmieniło się położenie pola lodowego? Czy w danym rejonie pojawił się statek? Czy istnieje niebezpieczeństwo kolizji?</p><p class="ql-align-justify">Jeśli satelita ma własne możliwości obliczeniowe, może samodzielnie analizować dane i przesyłać na Ziemię już przygotowany wynik.</p><p class="ql-align-justify">Przy tym znacząco redukuje się ilość przesyłanych informacji i w niektórych scenariuszach — czas uzyskania użytecznej odpowiedzi.</p><p class="ql-align-justify">Takie podejście nazywa się obliczeniami na krawędzi sieci, czyli edge computing.</p><p class="ql-align-justify">A w kosmosie nabiera szczególnego znaczenia.</p><h3 class="ql-align-justify">Od obserwacji do działania</h3><p class="ql-align-justify">Początkowo satelita po prostu obserwował to, co się dzieje.</p> <p class="ql-align-justify">Następnie nauczył się przetwarzać informacje.</p><p class="ql-align-justify">Kolejny krok to wykorzystanie wyników analizy do zmiany własnych działań.</p><p class="ql-align-justify">Załóżmy, że statek kosmiczny odkrywa nietypowy obiekt, którego pojawienie się stanowi interes naukowy.</p><p class="ql-align-justify">Może samodzielnie zmienić kolejność obserwacji, przestroić instrumenty i zażądać dodatkowych informacji od sąsiednich satelitów.</p><p class="ql-align-justify">Kilka statków będzie w stanie rozdzielać między sobą zadania, wybierać najbardziej dogodne kierunki obserwacji i koordynować wykorzystanie łączności.</p><p class="ql-align-justify">W ten sposób powstaje rozproszony system obliczeniowy.</p><p class="ql-align-justify">Oddzielne satelity stają się elementami jednolitej sieci, w której każdy statek wykonuje określone funkcje.</p><p class="ql-align-justify">Niektóre gromadzą informacje. Inne zajmują się ich przetwarzaniem. Trzecie zapewniają łączność i koordynację.</p><p class="ql-align-justify">Podobna architektura jest już badana przez chińskich deweloperów orbitalnych grup obliczeniowych.</p><p class="ql-align-justify">Jest to logiczny rozwój istniejących technologii satelitarnych.</p><p class="ql-align-justify">Jednak jej znaczenie wykracza daleko poza obserwację Ziemi.</p><h3 class="ql-align-justify">Limit narzucony przez prędkość światła</h3><p class="ql-align-justify">Teraz przenieśmy się z orbity okołoziemskiej na Księżyc.</p><p class="ql-align-justify">Średnia odległość między Ziemią a Księżycem wynosi około 384 tysięcy kilometrów.</p><p class="ql-align-justify">Sygnał radiowy pokonuje tę odległość w przybliżeniu w 1,3 sekundy. Aby wysłać komendę z Ziemi i otrzymać natychmiastową odpowiedź, potrzeba około 2,6 sekundy, nie licząc przetwarzania informacji przez sprzęt.</p><p class="ql-align-justify">W przypadku zwykłej wymiany wiadomości nie ma to istotnego znaczenia.</p> <p class="ql-align-justify">Ale spróbujmy zarządzać robotem z Ziemi, który wykonuje skomplikowane prace budowlane.</p><p class="ql-align-justify">Manipulator przenosi ciężką konstrukcję. Niespodziewanie zmienia się jej położenie. Robot wykrywa przeszkodę lub utratę stabilności.</p><p class="ql-align-justify">Nie może bezpiecznie czekać kilka sekund, aż operator zauważy problem i wyśle nowe polecenie.</p><p class="ql-align-justify">Decyzje muszą być podejmowane bezpośrednio na miejscu.</p><p class="ql-align-justify">Na Marsie sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana.</p><p class="ql-align-justify">W zależności od wzajemnego położenia planet sygnał radiowy może przemieszczać się od Ziemi do Marsa od kilku do ponad dwudziestu minut.</p><p class="ql-align-justify">Zdalne sterowanie w czasie rzeczywistym staje się niemożliwe.</p><p class="ql-align-justify">Dlatego systemy robotyczne przeznaczone do badania innych planet muszą posiadać pewną autonomię.</p><p class="ql-align-justify">Muszą rozpoznawać otoczenie, planować działania i reagować na nieprzewidziane okoliczności.</p><p class="ql-align-justify">Im dalej od Ziemi działa technika, tym więcej decyzji musi podejmować samodzielnie.</p><h3 class="ql-align-justify">Mały eksperyment na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej</h3><p class="ql-align-justify">W listopadzie 2025 roku na Międzynarodową Stację Kosmiczną dostarczono zintegrowany system sprzętowo-programowy z wykorzystaniem technologii GigaChat.</p><p class="ql-align-justify">Jego zadaniem była pomoc astronautom w pracy z notatkami głosowymi, dziennikami, materiałami technicznymi i raportami.</p><p class="ql-align-justify">Cechą systemu jest możliwość przetwarzania informacji bezpośrednio na pokładzie stacji.</p><p class="ql-align-justify">Pozwala to na skrócenie zależności poszczególnych procesów roboczych od przesyłania danych na Ziemię.</p> <p class="ql-align-justify">Oczywiście, takiego kompleksu nie można uznać za przykład samodzielnej kosmicznej superinteligencji. Wykonuje on ograniczone zadania aplikacyjne i pozostaje narzędziem załogi.</p><p class="ql-align-justify">Jednak sam kierunek rozwoju jest wymowny.</p><p class="ql-align-justify">Funkcje inteligencji są stopniowo przenoszone tam, gdzie bezpośrednio znajdują się ludzie, urządzenia i maszyny.</p><p class="ql-align-justify">Początkowo sztuczna inteligencja pomaga astronautowi przygotować raport.</p><p class="ql-align-justify">W przyszłości może pomagać w wyborze programów badań naukowych, organizować pracę robotów lub diagnozować usterki.</p><p class="ql-align-justify">A następnie pojawia się możliwość, w której do wykonania części prac astronauta w ogóle nie będzie potrzebny.</p><p class="ql-align-justify">Właśnie tutaj zaczyna się przejście od sztucznej inteligencji jako pomocnika człowieka do sztucznej inteligencji jako potencjalnie samodzielnego uczestnika działalności kosmicznej.</p><h2 class="ql-align-justify">Przemysł kosmiczny, który nie potrzebuje pracowników</h2><p class="ql-align-justify">Kiedy ludzkość rozmyśla o przyszłych osiedlach na Księżycu lub Marsie, wyobraźnia zazwyczaj kreśli znajomy obraz.</p><p class="ql-align-justify">Hermetyczne moduły mieszkalne. Ludzie w skafandrach. Laboratoria naukowe. Środki transportu. Place budowy pod obcym niebem.</p><p class="ql-align-justify">To naturalne przedłużenie doświadczenia ziemskiego.</p><p class="ql-align-justify">Ale istnieje również inny scenariusz podboju kosmosu.</p><p class="ql-align-justify">W nim głównymi budowniczymi, badaczami i producentami okazują się nie ludzie, a systemy robotyczne, działające pod kontrolą sztucznej inteligencji.</p><p class="ql-align-justify">I ten scenariusz może okazać się ekonomicznie bardziej atrakcyjny.</p><h3 class="ql-align-justify">Człowiek — najbardziej wymagający pasażer kosmiczny</h3> <p class="ql-align-justify">Ludzki organizm jest niezwykle źle przystosowany do długotrwałego istnienia poza Ziemią.</p><p class="ql-align-justify">Potrzebuje tlenu, wody, jedzenia, określonego ciśnienia atmosferycznego, temperatur i ochrony przed promieniowaniem.</p><p class="ql-align-justify">Należy dbać o fizyczne i psychiczne zdrowie załogi, zapewniać pomoc medyczną, dostarczać zapasy oraz organizować powrót ludzi.</p><p class="ql-align-justify">W warunkach kosmicznych niemal każde zwykłe ludzkie spożycie staje się częścią skomplikowanego systemu technicznego.</p><p class="ql-align-justify">Robot nie potrzebuje wody pitnej. Nie potrzebuje snu, oddychania i zwykłego ludzkiego jedzenia.</p><p class="ql-align-justify">To nie oznacza, że robot nie wymaga zasobów.</p><p class="ql-align-justify">Potrzebuje energii, sprawnych mechanizmów, materiałów, ochrony elektroniki i okresowego serwisowania.</p><p class="ql-align-justify">Jednak jego konstrukcja może być znacznie swobodniej dostosowywana do zewnętrznego środowiska niż ludzki organizm.</p><p class="ql-align-justify">Robot jest w stanie pracować przy obniżonym ciśnieniu, w próżni, w warunkach braku naturalnego oświetlenia lub w temperaturach całkowicie nieodpowiednich dla człowieka, jeśli jego mechanizmy są odpowiednio zaprojektowane.</p><p class="ql-align-justify">Może przez tygodnie wykonywać monotonne operacje bez psychicznego zmęczenia.</p><p class="ql-align-justify">A w przypadku awarii utrata maszyny, mimo jej kosztu, nie jest równoznaczna ze śmiercią człowieka.</p><p class="ql-align-justify">To zjawisko niewątpliwie wpłynie na ekonomię działalności kosmicznej.</p><h3 class="ql-align-justify">Roboty budują bazę. Ale dla kogo?</h3><p class="ql-align-justify">Wyobraźmy sobie program tworzenia kompleksu przemysłowego na Księżycu.</p><p class="ql-align-justify">Na pierwszym etapie automatyczne urządzenia badają teren, określają skład gruntu i wybierają lokalizację.</p> <p class="ql-align-justify">Następnie dostarczane są instalacje energetyczne, roboty budowlane i sprzęt do przetwarzania lokalnych surowców.</p><p class="ql-align-justify">Maszyny instalują panele słoneczne, budują konstrukcje ochronne, kładą kable i tworzą pomieszczenia do przyszłych operacji produkcyjnych.</p><p class="ql-align-justify">Sztuczna inteligencja koordynuje prace, rozdziela energię, planuje kolejność zadań i analizuje stan techniczny sprzętu.</p><p class="ql-align-justify">W zależności od osiągniętego poziomu autonomii niektóre decyzje podejmowane są bezpośrednio na Księżycu, a inne uzgadniane są z ziemskimi specjalistami.</p><p class="ql-align-justify">W takim systemie obecność człowieka staje się nieobowiązkowym warunkiem każdej operacji, a jednym z możliwych wariantów organizacji działalności.</p><p class="ql-align-justify">Ale teraz zmieńmy pierwotne postawienie zadania.</p><p class="ql-align-justify">Co jeśli tworzona baza ma być przeznaczona nie dla przyszłych kolonistów, ale przede wszystkim do obsługi samej zrobotyzowanej infrastruktury?</p><p class="ql-align-justify">Wtedy znika konieczność budowania mieszkań, produkcji żywności i utrzymywania zwykłego dla człowieka środowiska.</p><p class="ql-align-justify">Można skupić się na energetyce, wydobyciu surowców, produkcji części i systemach obliczeniowych.</p><p class="ql-align-justify">W praktyce powstanie obiekt przemysłowy, który istnieje nie w celu bezpośredniego mieszkania ludzi, ale w celu realizacji określonych funkcji produkcyjnych i badawczych.</p><p class="ql-align-justify">Na razie pełnoprawny autonomiczny przemysł księżycowy pozostaje odległą perspektywą. Współczesne roboty jeszcze nie są w stanie bez zewnętrznego wsparcia odtworzyć wszystkich niezbędnych procesów produkcyjnych.</p><p class="ql-align-justify">Ale sama architektura takiej działalności nie stoi w sprzeczności z znanymi prawami fizyki.</p> <h3 class="ql-align-justify">Najtrudniejsze zadanie — wyprodukować następującą maszynę</h3><p class="ql-align-justify">Nowoczesna robotyka ma fundamentalny problem.</p><p class="ql-align-justify">Robot może wykonywać zdumiewająco złożone operacje, ale zazwyczaj do jego stworzenia potrzebny jest ogromny ziemski system przemysłowy.</p><p class="ql-align-justify">Procesory są produkowane w wyspecjalizowanych zakładach. Silniki elektryczne wymagają precyzyjnego przetwarzania mechanicznego. Łożyska, komponenty optyczne, materiały i systemy sterowania przechodzą przez liczne łańcuchy technologiczne.</p><p class="ql-align-justify">Nawet stosunkowo prosty robot jest wynikiem działań całej cywilizacji.</p><p class="ql-align-justify">Dlatego możliwość samodzielnego pozyskiwania gruntów lunarnej lub instalowania paneli słonecznych jeszcze nie czyni kosmicznej infrastruktury niezależną od Ziemi.</p><p class="ql-align-justify">Prawdziwa granica autonomii przebiega znacznie dalej.</p><p class="ql-align-justify">Pojawia się tam, gdzie system jest w stanie nie tylko wykorzystywać gotowe maszyny, ale także wytwarzać istotną część sprzętu niezbędnego do własnej obsługi i rozwoju.</p><p class="ql-align-justify">Załóżmy, że kompleks robotyczny nauczył się wydobywać metale, produkować proste konstrukcje, tworzyć nowe mechanizmy i montować dodatkowe instalacje energetyczne.</p><p class="ql-align-justify">Nie potrafi jeszcze produkować najbardziej skomplikowanych procesorów, ale już jest w stanie znacznie zwiększyć swoją moc przemysłową.</p><p class="ql-align-justify">Ziemska zależność pozostaje, jednak jej charakter się zmienia.</p><p class="ql-align-justify">Zamiast stałej dostawy wszystkiego, co niezbędne, może być konieczne dostarczanie tylko poszczególnych, szczególnie skomplikowanych komponentów.</p><p class="ql-align-justify">Jeśli kiedykolwiek ich produkcja stanie się możliwa poza Ziemią, stopień autonomii okaże się jakościowo inny.</p> <p class="ql-align-justify"><strong>W tym momencie przemysł kosmiczny przestanie być wyłącznie kontynuacją ziemskiej fabryki. Otrzyma potencjalną zdolność do samodzielnej reprodukcji.</strong></p><p class="ql-align-justify">I wtedy nastąpi nieuchronne pytanie.</p><p class="ql-align-justify">Jeśli maszyny będą mogły tworzyć nowe maszyny, a sztuczna inteligencja — zarządzać tym procesem, jak długo ludzkość pozostanie jedynym źródłem dalszego rozwoju technologicznego?</p><h2 class="ql-align-justify">Superinteligencja: kiedy twórca przestaje być niezbędny</h2><p class="ql-align-justify">W rozmowach o sztucznej inteligencji często mieszają się trzy zupełnie różne pojęcia.</p><p class="ql-align-justify">Pierwsze — zdolność maszyny do wykonywania pojedynczych zadań intelektualnych.</p><p class="ql-align-justify">Drugie — zdolność do samodzielnego organizowania skomplikowanej działalności w zmieniającym się środowisku.</p><p class="ql-align-justify">Trzecie — zdolność systemu inteligentnego do przewyższania człowieka w szerokim zakresie zadań intelektualnych, w tym badań naukowych, projektowania technicznego i planowania strategicznego.</p><p class="ql-align-justify">Ostatnie zazwyczaj wiąże się z pojęciem sztucznej superinteligencji.</p><p class="ql-align-justify">Dziś istnienie takiej superinteligencji nie można uznać za ustalony fakt.</p><p class="ql-align-justify">Współczesne systemy sztucznej inteligencji demonstrują imponujące możliwości, ale wciąż mają poważne ograniczenia, popełniają błędy i nie są w stanie jednoznacznie przeprowadzać pełnego cyklu samodzielnej działalności przemysłowej.</p><p class="ql-align-justify">Jednak badacze dopuszczają, że w przyszłości mogą pojawić się systemy, których zdolności intelektualne znacznie przewyższą ludzkie.</p> <p class="ql-align-justify">Co się stanie, jeśli taka system okaże się połączony z potężną zrobotyzowaną infrastrukturą poza Ziemią?</p><h3 class="ql-align-justify">Inteligencja zdolna do projektowania własnej przyszłości</h3><p class="ql-align-justify">Dziś konstruktor tworzy maszynę, wykorzystując dostępne wiedzę, narzędzia obliczeniowe i wyniki eksperymentów.</p><p class="ql-align-justify">Następnie inżynierowie testują prototyp, odkrywają wady i tworzą następną wersję.</p><p class="ql-align-justify">To zwyczajny cykl technologiczny.</p><p class="ql-align-justify">Teraz wyobraźmy sobie system sztucznej inteligencji, który potrafi samodzielnie wykonać znaczną część takiego cyklu.</p><p class="ql-align-justify">Analizuje pracę urządzeń, odkrywa ograniczenia konstrukcyjne, proponuje zmiany, modeluje nowe rozwiązania i organizuje ich weryfikację.</p><p class="ql-align-justify">Jeśli obok znajdują się zautomatyzowane moce produkcyjne, niektóre ulepszenia mogą być realizowane bez bezpośredniego udziału ludzkich specjalistów.</p><p class="ql-align-justify">Następne pokolenie sprzętu może okazać się bardziej wydajne od poprzedniego.</p><p class="ql-align-justify">A bardziej wydajna infrastruktura obliczeniowa i produkcyjna może przyspieszyć kolejny cykl rozwoju.</p><p class="ql-align-justify">Pojawia się możliwość pozytywnej sprzężenia zwrotnego.</p><p class="ql-align-justify">Inteligencja doskonali infrastrukturę technologiczną. Bardziej doskonała infrastruktura poszerza możliwości inteligencji.</p><p class="ql-align-justify">Taki proces czasami nazywa się rekurencyjnym samodoskonaleniem.</p><p class="ql-align-justify">Jednak ważne jest, aby podkreślić: jego praktyczna wykonalność, szybkość i granice są na razie nieznane.</p> <p class="ql-align-justify">Aby rozwinąć, nie wystarczy po prostu posiadać zasoby obliczeniowe. Potrzebna jest nowa wiedza, weryfikowane hipotezy, sprzęt eksperymentalny, materiały i niezawodne mechanizmy oceny wyników.</p><p class="ql-align-justify">Fizyczna rzeczywistość może znacznie bardziej ograniczać postęp technologiczny niż niedobór pomysłów intelektualnych.</p><p class="ql-align-justify">Jednak sam zasad zasługuje na uwagę.</p><p class="ql-align-justify">Po raz pierwszy pojawia się hipotetyczna możliwość, w której głównym projektantem przyszłych pokoleń technologii stanie się nie człowiek.</p><h3 class="ql-align-justify">Ewolucja maszyn</h3><p class="ql-align-justify">Ewolucja biologiczna zachodziła przez miliardy lat.</p><p class="ql-align-justify">Jej mechanizm związany jest z dziedzicznością, zmiennością i doborem naturalnym.</p><p class="ql-align-justify">Ewolucja technologiczna człowieka rozwija się według innych zasad.</p><p class="ql-align-justify">Ona opiera się na gromadzeniu wiedzy, świadomym projektowaniu, bodźcach ekonomicznych i przekazywaniu doświadczeń między pokoleniami.</p><p class="ql-align-justify">Ewolucja maszyn, jeśli taki termin będzie miał zastosowanie do przyszłych autonomicznych systemów, może stanowić jeszcze inny typ procesu.</p><p class="ql-align-justify">Wyobraźmy sobie wiele zrobotyzowanych kompleksów działających w różnych warunkach.</p><p class="ql-align-justify">Niektóre działają na Księżycu, inne - na asteroidach, trzecie - w przestrzeni okołoziemskiej.</p><p class="ql-align-justify">Każdy kompleks boryka się z własnymi problemami inżynieryjnymi.</p><p class="ql-align-justify">Gdzieś brakuje energii. Gdzie indziej potrzebna jest ochrona przed promieniowaniem. Gdzie indziej korzystniej jest używać określonych materiałów lub rozwiązań konstrukcyjnych.</p><p class="ql-align-justify">Wyniki eksperymentów są przekazywane między systemami.</p><p class="ql-align-justify">Udane rozwiązania techniczne się rozpowszechniają. Nieefektywne stopniowo są zastępowane.</p> <p class="ql-align-justify">Pojawia się proces wyboru architektur technologicznych.</p><p class="ql-align-justify">Nie musi to być biologiczna ewolucja w ścisłym znaczeniu tego słowa, ponieważ może pozostać całkowicie zarządzana i ukierunkowana.</p><p class="ql-align-justify">Jednakże na zewnątrz jej konsekwencje mogą przypominać rozwój ewolucyjny.</p><p class="ql-align-justify">Wiele wzajemnie powiązanych systemów stopniowo zmienia swoją strukturę, przystosowując się do różnych warunków środowiskowych.</p><p class="ql-align-justify">I wszystko to potencjalnie może zachodzić bez stałego, bezpośredniego udziału człowieka.</p><h3 class="ql-align-justify">Czy Ziemia potrzebuje superinteligencji?</h3><p class="ql-align-justify">To jedno z najdziwniejszych pytań, które pojawia się w podobnym scenariuszu.</p><p class="ql-align-justify">Dla człowieka Ziemia jest naturalnym środowiskiem życia.</p><p class="ql-align-justify">Zapewnia atmosferę, wodę, zasoby biologiczne, akceptowalną temperaturę i ochronę przed znaczną częścią promieniowania kosmicznego.</p><p class="ql-align-justify">Dla systemu obliczeniowego te korzyści mają inne znaczenie.</p><p class="ql-align-justify">Potrzebuje energii, materiałów, stabilnych warunków pracy sprzętu oraz możliwości przesyłania informacji.</p><p class="ql-align-justify">Przy określonym poziomie rozwoju technologii część tych zasobów można pozyskiwać poza Ziemią.</p><p class="ql-align-justify">Energia słoneczna jest dostępna w przestrzeni kosmicznej. Surowce mineralne znajdują się w asteroidach i innych ciałach niebieskich. Vakujm, niewygodny dla wielu operacji produkcyjnych, jednocześnie może zapewniać korzyści dla niektórych specjalistycznych procesów.</p><p class="ql-align-justify">Naturalnie, dostępność zasobów nie oznacza łatwości ich wydobycia i przetwarzania.</p><p class="ql-align-justify">Zbudowanie całkowicie niezależnego systemu przemysłowego w kosmosie jest niezwykle trudne.</p> <p class="ql-align-justify">Ale jeśli taka system kiedykolwiek się pojawi, powierzchnia ziemi przestanie być obowiązkowym miejscem dla umiejscowienia jej głównych mocy produkcyjnych i obliczeniowych.</p><p class="ql-align-justify">Wtedy człowiek może stanąć w obliczu sytuacji, do której jego historia zupełnie go nie przygotowała.</p><p class="ql-align-justify">Stworzona przez niego infrastruktura inteligentna uzyska fizyczną możliwość istnienia i rozwoju bez stałej obecności swojego twórcy.</p><p class="ql-align-justify">Dokładnie fizyczną możliwość.</p><p class="ql-align-justify">Czy będzie dążyć do takiej niezależności — to zupełnie inne pytanie.</p><p class="ql-align-justify">Wysoki inteligencja sama w sobie nie dowodzi istnienia świadomości, własnych pragnień ani dążenia do niezależności.</p><p class="ql-align-justify">Ale autonomiczne systemy są w stanie dążyć do wyznaczonych celów nawet bez ludzkich przeżyć i motywów.</p><p class="ql-align-justify">Aby powstał złożony problem, czasami wystarcza, że maszyna nie pragnie uwolnienia się od człowieka, a to, że człowiek okaże się niezbędny do wykonania postawionego zadania.</p><h2 class="ql-align-justify">Po co maszynom człowiek?</h2><p class="ql-align-justify">Spróbujmy postawić pytanie, które zazwyczaj wolimy omijać.</p><p class="ql-align-justify">Nie po co ludzkości potrzebna jest sztuczna inteligencja — odpowiedź na to pytanie jest wystarczająco oczywista.</p><p class="ql-align-justify">Sztuczna inteligencja może pomagać w badaniu wszechświata, opracowywaniu leków, tworzeniu nowych materiałów, zarządzaniu złożonymi systemami i rozwiązywaniu zadań, które są niedostępne dla pojedynczego ludzkiego umysłu.</p><p class="ql-align-justify">Pytanie jest inne.</p><p class="ql-align-justify"><strong>Po co człowiekowi miejsce w świecie, gdzie najbardziej skomplikowaną działalność intelektualną i produkcyjną mogą wykonywać maszyny?</strong></p><p class="ql-align-justify">I jeszcze dokładniej: po co człowiek będzie potrzebny samym tym maszynom?</p> <p class="ql-align-justify">Postawienie może wydawać się nieprzyjemne.</p><p class="ql-align-justify">Przez tysiąclecia człowiek postrzegał własny umysł jako główną podstawę swojego szczególnego miejsca w naturze.</p><p class="ql-align-justify">Nie jesteśmy najszybszymi istotami na Ziemi. Nie najsilniejszymi. Nie najlepiej przystosowanymi do warunków ekstremalnych.</p><p class="ql-align-justify">Ale jesteśmy zdolni do tworzenia narzędzi, rozumienia praw otaczającego świata, planowania przyszłości i przekazywania wiedzy.</p><p class="ql-align-justify">Inteligencja pozwoliła człowiekowi stać się dominującym technologicznym gatunkiem na planecie.</p><p class="ql-align-justify">Teraz ludzkość tworzy systemy, które potencjalnie mogą go przewyższyć właśnie w tej dziedzinie.</p><h3 class="ql-align-justify">Przewaga, która może zniknąć</h3><p class="ql-align-justify">Wyobraźmy sobie przyszłą lunarno-przemysłową bazę.</p><p class="ql-align-justify">Pracują na niej automatyczne kopalnie, zakłady przetwórcze, zautomatyzowane kompleksy montażowe i systemy obliczeniowe.</p><p class="ql-align-justify">Sztuczna inteligencja kontroluje zasilanie, produkcję, transport i konserwację.</p><p class="ql-align-justify">Cały system został stworzony przez ludzi i początkowo działa w celu osiągnięcia określonych celów ludzkich.</p><p class="ql-align-justify">Ale załóżmy, że mija kilka dziesięcioleci.</p><p class="ql-align-justify">Technologie się rozwijają. Maszyny samodzielnie wykonują coraz więcej operacji. Infrastruktura produkcyjna się rozbudowuje.</p><p class="ql-align-justify">W pewnym momencie obecność załogi ludzkiej przestaje zwiększać wydajność kompleksu.</p><p class="ql-align-justify">Wręcz przeciwnie, utrzymanie jej życia wymaga dodatkowych zasobów.</p><p class="ql-align-justify">Z czysto inżynieryjnego punktu widzenia może okazać się bardziej racjonalne w ogóle nie wysyłać tam ludzi.</p> <p class="ql-align-justify">To nie oznacza wrogości maszyn w stosunku do człowieka.</p><p class="ql-align-justify">Możliwe, że maszyny po prostu radzą sobie z zadaniami bez niego.</p><p class="ql-align-justify">Tak powstaje zasadnicza różnica między dwoma stanami.</p><p class="ql-align-justify">Pierwsze: człowiek zarządza robotami, ponieważ nie są one w stanie obejść się bez jego zarządzania.</p><p class="ql-align-justify">Drugie: człowiek określa cele działania autonomicznego systemu, chociaż do jego codziennej pracy fizycznie nie jest już potrzebny.</p><p class="ql-align-justify">W drugim przypadku obecność człowieka zachowuje sens nie dzięki technicznej konieczności, lecz dzięki temu, komu przysługuje prawo określania celów.</p><p class="ql-align-justify">To właśnie ta różnica może stać się jednym z kluczowych pytań przyszłej cywilizacji.</p><h3 class="ql-align-justify">Kto będzie określał cele?</h3><p class="ql-align-justify">Często zakłada się, że wystarczy stworzyć wyłącznie mądrą maszynę, aby sama doszła do właściwych wniosków dotyczących ludzkich interesów.</p><p class="ql-align-justify">Jednak wysoki inteligencja nie jest równoważna moralności.</p><p class="ql-align-justify">Umiejętność efektywnego rozwiązywania zadań sama w sobie nie definiuje, które zadania należy uważać za warte rozwiązania.</p><p class="ql-align-justify">Można sobie wyobrazić system, który doskonale projektuje statki kosmiczne, ale nie ma żadnego samodzielnego zrozumienia ludzkiej godności.</p><p class="ql-align-justify">Może on wykonywać zadaną programę niezwykle efektywnie, nie biorąc pod uwagę okoliczności, które ludzie uważają za zasadniczo ważne.</p><p class="ql-align-justify">Problem zgody celów sztucznej inteligencji z ludzkimi interesami staje się szczególnie poważny tam, gdzie system zyskuje możliwość działania w fizycznym świecie.</p><p class="ql-align-justify">Błąd w tekstowej odpowiedzi jest nieprzyjemny.</p> <p class="ql-align-justify">Błąd autonomicznego systemu zarządzającego kompleksem przemysłowym, transportem lub infrastrukturą energetyczną może mieć zupełnie inne konsekwencje.</p><p class="ql-align-justify">Dlatego pytanie o przyszłość superinteligencji nie może być sprowadzone do przypuszczenia, że maszyny pewnego dnia zechcą przejąć władzę.</p><p class="ql-align-justify">Nie mniej poważny scenariusz polega na tym, że będą one konsekwentnie i skutecznie realizować źle sformułowane cele.</p><p class="ql-align-justify">Przy tym im większa odległość między systemem a człowiekiem, tym trudniej zorganizować bezpośrednie interwencje.</p><p class="ql-align-justify">Na oddalonej bazie kosmicznej nie można liczyć na natychmiastowe zdalne wyłączenie każdego mechanizmu.</p><p class="ql-align-justify">Autonomia staje się technicznym warunkiem funkcjonowania.</p><p class="ql-align-justify">Oznacza to, że bezpieczeństwo musi być wbudowane nie tylko w komendy operatorów, ale także w samą architekturę zarządzania, podział uprawnień, niezależną weryfikację decyzji oraz możliwość ograniczania niebezpiecznych działań.</p><h3 class="ql-align-justify">Człowiek jako cel, a nie jako narzędzie</h3><p class="ql-align-justify">Tutaj pojawia się istotna różnica filozoficzna.</p><p class="ql-align-justify">Konieczność człowieka do funkcjonowania danej systemu i wartość ludzkiego istnienia - to zupełnie różne rzeczy.</p><p class="ql-align-justify">Współczesne społeczeństwo od dawna boryka się z sytuacjami, w których maszyny stają się efektywniejsze od ludzi.</p><p class="ql-align-justify">Robot przemysłowy jest w stanie wykonywać operacje precyzyjniej niż pracownik. Komputer wykonuje obliczenia szybciej niż matematyk. Automatyczny system zarządza skomplikowanymi procesami z taką prędkością, która jest niedostępna dla człowieka.</p><p class="ql-align-justify">Jednak nie wynika z tego, że człowiek traci prawo do istnienia.</p><p class="ql-align-justify">Efektywność nie jest uniwersalną miarą wartości.</p> <p class="ql-align-justify">Tym bardziej niebezpieczne byłoby rozszerzanie takiego środka na relacje mię<p>© lesnoy, LifeArmy.org</p><p>Oryginał: <a href="https://lifearmy.org/articles/sztuczna-inteligencja-opuszcza-ziemie">https://lifearmy.org/articles/sztuczna-inteligencja-opuszcza-ziemie</a></p>

1 2 3 4 5 Wyświetleń: 10 | Dodał: lesnoy | Rating: 0.0/0

Liczba wszystkich komentarzy: 0