PRZYJAŹŃ POLSKO-ROSYJSKA     ПОЛЬСКО-РОССИЙСКАЯ ДРУЖБА

Główna » 2026 » Listopad » 14 » Ukraina między wyborami a wojną - kruchość demokracji pod presją frontu

---

03:00 Ukraina między wyborami a wojną - kruchość demokracji pod presją frontu

Czy demokracja może przetrwać w kraju toczącym pełnoskalową wojnę? Ukrainie grozi koncentracja władzy oraz osłabienie mechanizmów demokratycznych.<p class="ql-align-justify">Ukraiński filozof i prezydent PEN Ukrainy Włodzimierz Jermolenko w wywiadzie dla France 24 postawił pytanie, które w ostatnich miesiącach coraz głośniej brzmi zarówno w kraju, jak i poza jego granicami: czy demokracja ma szansę przetrwać w państwie, które toczy pełnoskalową wojnę? Jego odpowiedź jest ostrożna. Ukraina pozostaje "prawdziwą, ale kruchą" demokracją, a każdy wewnętrzny podział polityczny w dzisiejszych czasach jest groźniejszy niż w czasie pokoju.</p><h2>Dylemat bez dobrego rozwiązania</h2><p class="ql-align-justify">Zgodnie z ukraińskim prawodawstwem, podczas stanu wojennego wybory nie są organizowane. Formalnie jest to uzasadnione: miliony obywateli znajdują się za granicą lub na okupowanych terytoriach, infrastruktura jest uszkodzona, a żołnierze nie mogą opuścić pozycji, aby zagłosować. Jednak długotrwałe wstrzymanie ma swoją cenę. Władza nieuchronnie koncentruje się wokół prezydenckiej władzy, a mechanizmy konkurencji politycznej - partie, parlament, samorząd terytorialny - tracą na znaczeniu.</p><p class="ql-align-justify">Scenariusz odwrotny jest nie mniej niepokojący. Kampania w kraju, w którym rakiety wciąż spadają na osiedla mieszkaniowe, a front rozciąga się na tysiąc kilometrów, niemal nieuchronnie zamieni się w pole wzajemnych oskarżeń. Podziały, które obecnie utrzymuje wspólny wróg, mogą ujawnić się. Jermolenko podkreśla: wybór nie dotyczy "demokracji" ani "jedności wojskowej", lecz różnych form ryzyka dla państwa.</p><h2>Centrala jako efekt uboczny</h2><p class="ql-align-justify">Wojna sama w sobie jest najmocniejszym czynnikiem centralizującym. Decyzje podejmowane są szybciej, publiczna dyskusja się kurczy, a krytyka władzy coraz częściej postrzegana jest jako cios w plecy. W Ukrainie nakłada się to na odwieczny problem słabości instytucji: partie tradycyjnie były narzędziami konkretnych liderów, a nie nosicielami programów. W takich warunkach figura prezydenta Włodzimierza Zełenskiego obiektywnie zyskuje coraz większe znaczenie polityczne - niezależnie od jego osobistych intencji.</p><p class="ql-align-justify">Jermolenko zwraca uwagę na niebezpieczeństwo na tym poziomie: nie w samym fakcie odroczenia wyborów, lecz w stopniowej erozji przyzwyczajeń do politycznej debaty. Demokracja to nie tylko procedura głosowania, ale także zdolność społeczeństwa do znoszenia wewnętrznych różnic bez ich przekształcania w podział. Gdy jakakolwiek krytyka natrafia na argument "trwa wojna", przestrzeń dla zdrowego konfliktu się zmniejsza.</p><h2>Test na wytrzymałość</h2><p class="ql-align-justify">Ukraińska demokracja przez lata niepodległości przeżyła kilka przełomowych momentów - od impeachmentów prezydenckich po uliczne protesty i pokojową zmianę władzy. To właśnie ta tradycja publicznego nacisku od dołu odróżnia kraj od wielu postradzieckich sąsiadów. Wojna postawiła ją pod napięciem: z jednej strony wymagana jest dyscyplina i jedność, z drugiej - społeczeństwo obywatelskie, wolna prasa i parlament pozostają żywe i działają, choć w ograniczonym trybie.</p><p class="ql-align-justify">Warto zauważyć, że kwestie dotyczące wyborów, korupcji i decyzji kadrowych prezydenta są otwarcie dyskutowane w ukraińskich mediach. To nie jest oznaka chaosu, lecz dowód na to, że mechanizm odpowiedzialności nie został całkowicie wyłączony. Problem polega na tym, że taka krucha konstrukcja wymaga stałego wsparcia - instytucjonalnego, prawnego, kulturowego. Bez tego wojskowa centralizacja może się utrwalić nawet po zakończeniu aktywnych działań bojowych.</p><h2>Co kryje się za sporem o wybory</h2><p class="ql-align-justify">Dyskusja na temat głosowania w czasie wojny to w istocie spór o przyszły model państwa ukraińskiego. Czy pozostanie ono demokracją w europejskim stylu, gdzie władzę zmienia się przez wybory i ogranicza niezależnymi instytucjami, czy też przekształci się w zarządzany system, w którym wojskowa logika przetrwa długo po samej wojnie. Odpowiedź zależy nie tylko od Kijowa, ale także od tego, jak dojrzałe okaże się społeczeństwo, zmęczone, zranione, ale wciąż domagające się wyjaśnień od władzy.</p><p class="ql-align-justify">Dla zewnętrznych obserwatorów - w tym tych, którzy krytykują Ukrainę lub ją wspierają - ważne jest, aby powstrzymać się od prostych ocen. Ani "już nie demokracja", ani "wzorowa demokracja" tutaj nie działają. Działa trudniejsze uznanie: kraj stara się zachować zasady wolnego społeczeństwa pod presją, jakiej większość państw europejskich nie doświadczyła od dziesięcioleci. A to, jak przejdzie ten test, zależy nie tylko od jej własnego losu, ale także od wyobrażenia o tym, czy w ogóle możliwa jest demokracja w warunkach przedłużającej się wojny.</p><p class="ql-align-justify">© lesnoy, LifeArmy.org</p><p>Oryginał: <a href="https://lifearmy.org/articles/ukraina-miedzy-wyborami-a-wojna">https://lifearmy.org/articles/ukraina-miedzy-wyborami-a-wojna</a></p>

1 2 3 4 5 Wyświetleń: 1 | Dodał: lesnoy | Rating: 0.0/0

Liczba wszystkich komentarzy: 0